Het verhaal achter...
		In deze nieuwe rubriek willen wij U regelmatig het verhaal achter een bijzondere organisatie, gebeurtenis, product of persoon laten lezen. Heeft U opmerkingen, aarzel niet en mail onze redactie!
Eerdere verhalen		Een alternatief zichtbaar maken
		Bewerking van een interview van A. de Walsche met de filosoof Ton Lemaire Geen filosoof die de teloorgang van rust en landschap in Nederland zo diepgaand heeft onderzocht als Ton Lemaire. Zelf kon hij er niet meer tegen en vluchtte naar Frankrijk. Om er "met open zinnen" te genieten van bos, rust, eigen groenten en fruit, boeken te schrijven en zich te ergeren aan lawaai. Wandelen, de lucht en het weer en de aarde terug leren voelen, maar ook schilderkunst of poëzie, kunnen een weg zijn voor een nieuwe relatie met de aarde, zo betoogt Lemaire in zijn boek ‘Met open zinnen’. Ecologische catastrofe De analyse die Lemaire van onze maatschappij maakt, is ontluisterend. Ons wereldbeeld kenmerkt zich door lineair vooruitgangsdenken en een antropocentrische houding: de mens is het middelpunt van de kosmos en hij ziet het als zijn opdracht om de natuur te onderwerpen en te beheersen. De mens als heer en meester van de schepping. Onze samenleving zit momenteel in de derde en misschien laatste fase in het proces van mondialisering, die begon met de ontdekkingsreizen in de 16de eeuw en een nieuwe fase inging met de industriële revolutie. Niet alleen in zijn omvang maar ook in zijn aard verschilt de derde fase, de globalisering, van de vorige. Een nieuwe doctrine of ideologie stelt Lemaire, waarin de enig zaligmakende weg die wordt voorgehouden er een is van ongebreidelde economische groei en markt-fundamentalisme. Permanente economische groei op een eindige aarde leidt onvermijdelijk tot een ecologische catastrofe. Simpele oplossingen zijn er niet Het systeem zelf ombuigen ziet hij niet haalbaar, omwille van het gewicht van de geschiedenis. ‘Op een democratische manier onpopulaire, radicale maatregelen treffen is niet mogelijk, vooral omdat met elke beslissing zo’n enorme belangen gemoeid zijn. Neem het verminderen van het autoverbruik. Zoiets botst met de belangen van de auto-industrie en de oliemaatschappijen. De auto is zo makkelijk en de tendens in de samenleving bestaat er juist in het openbaar vervoer af te bouwen. De twee versterken elkaar. Mensen moeten voelbaar in hun belangen worden aangetast eer er structureel iets verandert. We kunnen het gewicht van de geschiedenis niet ongedaan maken, we kunnen niet uit onze traditie stappen.’ Simpele oplossingen zijn er niet. ‘Vluchten in een mythisch wereldbeeld waarin alles een harmonisch geheel vormt, is een illusie’, weet Lemaire. ‘Zo’n harmonisch geheel heeft nooit bestaan en zal ook nooit bestaan. Ook in utopieën geloof ik niet. De geschiedenis heeft geleerd dat het verlangen om een ideale maatschappij in te richten vaak leidt tot autoritarisme en gewelddadigheid. Ook een ecologische samenleving kan je niet met dwang opleggen.’ Lemaire’s analyse klinkt beklemmend. We staan met lege handen. Is een alternatief denkbaar, haalbaar? Lemaire is kort en duidelijk: ‘Er is geen alternatief, er is geen uitweg. Het spijt me maar ik heb geen zin om iets te zeggen waar ik niet achter sta. We zijn bezig met een langdurig proces van systematische zelfvernietiging. Dat is mijn diepste overtuiging. Democratie is altijd schipperen, altijd compromissen sluiten, altijd langzaam aan verandering werken en altijd te laat komen. Wij zijn niet in staat om tijdig, rationeel, op mondiaal niveau, democratisch de mensheid zo te sturen dat we aan zelfdestructie ontsnappen. Maar het idee dat beslissingen van bovenaf zouden worden opgelegd, is volledig in strijd met mijn politieke overtuiging. Dus verkies ik democratisch ten onder te gaan.’ Een alternatief zichtbaar maken Zelf noemt hij zijn radicaal ecologische levenswijze een vorm van strijd tegen deze waanzinnige consumptiemaatschappij, omdat het een concrete manier is om een alternatief zichtbaar te maken. Weerstand bieden aan wat je ervaart als de fatale weg. Je zo weinig mogelijk laten meeslepen met de mythe van de permanente groei, de onverzadigbaarheid, de reclame, je zo weinig mogelijk laten opjagen. Op die manier kunnen we oases vormen, waarin we zelf een zinvolle invulling proberen te geven aan ons leven. Het is een beperkt antwoord. Je doorbreekt daarmee niet de bestaande orde, die aan de grondslag ligt van een samenleving die structurele ongelijkheid voortbrengt. ‘We moeten komen tot een grondig andere verhouding tot de natuur en onze leefomgeving, waarin de mens niet het middelpunt van het universum is maar beseft dat hij deel uitmaakt van het weefsel van het leven.’ Lemaire komt zo terecht bij wat hij een spiritueel naturalisme noemt, waarin het esthetische, het ecologische en het spirituele elkaar vinden. De invulling van het spirituele is voor Lemaire sterk geïnspireerd door de indiaanse en de keltische spiritualiteit, ‘omdat zij het transcendente (bovennatuurlijke) in de dingen zelf ervaren.’ “Leven met open zinnen”, schrijft Lemaire, “houdt ook in dat men de conditie van de mens …. illusieloos onder ogen durft te zien.” Dit gelouterd achterblijven zonder illusies en tegelijk genieten van wat de schepping te bieden heeft, vat Lemaire samen in een levenswijze die hij het tragisch hedonisme noemt. Een houding die de zin van zingenot erkent, maar de uiteindelijke tragiek van het menselijk bestaan aanvaardt. Wat moeten we ons voorstellen bij zo’n levensgevoel? "Het is een hedonisme dat erin berust te leven zonder hoop op de vervulling van onze diepste verlangens, maar dat dankbaar aanvaardt dat zich soms als een onverwachte gave momenten aan ons voordoen van een kortstondig geluk: een stralende lenteochtend, een serene zomeravond als een onbekende bloesemgeur wordt meegevoerd door de wind, de schoonheid van een geliefd gezicht....." Voor het hele interview: http://www.yabasta.be/Leven-met-open-zinnen
Contact		Mondiaal Platform Venlo: Geeft de wereld een gezicht!