Rubrieken
Venlonaere in den vreemde
Peter-Paul van Keijsteren (rechts)		Peter-Paul van Keijsteren vanuit Ghana
		Beste lezer(es) Mijn naam is Peter-Paul van Keijsteren en ik ben sinds 1995 door de SMA (Sociëteit voor Afrikaanse Missiën) in Cadier en Keer uitgezonden naar Ghana. Ik werk in het CAS-straatkinderenproject (Catholic Action for Street children) als assistent-Head in het Demonstration Department. In 1998 ben ik getrouwd met Alice Mensah. Zij is verpleegkundige en werkzaam in de poliklininiek van het Korle Bu Teaching Hospital in Accra. We zijn sinds januari 2003 ouders van een drieling: Keith, Ida en Sebastian. CAS was een van de eerste Ghanese organisaties, die werkte met straatkinderen, en de problematiek van de straatkinderen zichtbaar wist te maken in de Ghanese samenleving. Het CAS-project is opgesplitst in zes departementen, te weten fieldwork-department, House of Refuge Department, Education-Department, Demonstration-Department, Hopeland Training Centre Department en Sponsorship Department / Settlement. Achtergrond De Universiteit van Ghana bracht begin jaren ’90 een onderzoek uit waaruit duidelijk werd dat duizenden kinderen in de straten van Accra leefden en werkten. Deze kinderen kwamen uit de dorpen in de rest van het land. Accra ligt in het zuiden van het land, bij de zee, en het werd duidelijk dat er sprake was van een zuidwaartse beweging: kinderen verlieten hun dorp om eerst in hun provinciehoofdstad werk te zoeken. Daarna reisden ze verder van stad naar stad om uiteindelijk in Accra terecht te komen. CAS startte in 1993 als initiatief van de Katholieke Kerk in Accra. Enkele sociaal werkers samen met een katholieke broeder gingen de straten op om met de kinderen te praten en de werkelijke situatie in kaart te brengen. Straatkinderen vroegen hen om een plek waar ze hun bezittingen veilig op konden bergen en om onderwijs. In de jaren die volgden een inloophuis in de binnenstad van Accra werd geopend. Er werden lessen en recreatieactiviteiten gestart, terwijl het werk op de straat voortdurend voortgezet werd. In 1999 verhuisde het projekt naar een wijk net buiten de binnenstad. Er kon een gebouw gekocht worden dat voldoende ruimte bood voor alle aktiviteiten. Voor de kinderen betekende het dat ze meer moeite moesten doen om CAS te bezoeken, maar velen bleven komen. Begin 2006, 12 ½ jaar na de oprichting, heeft CAS meer dan 50 Ghanese medewerkers. De katholieke broeder die het projekt mee opstartte, Broeder Jos van Dinther, is de directeur. Redenen dat kinderen in Ghana op de straat leven Onderzoek van CAS heeft duidelijk gemaakt dat armoede niet de voornaamste reden is dat kinderen weglopen van huis en hun geluk op de straat zoeken. De grootste oorzaak is sociale problemen binnen de familie. Een bekend scenario is bijvoorbeeld dat een van de ouders overlijdt. De andere ouder trouwt opnieuw, maar de nieuwe vader of moeder accepteert de kinderen niet. Waar vroeger de “uitgebreide familie” als vangnet fungeerde is dat nu niet meer het geval. Dat betekent dat het kind voor zichzelf moet zorgen en verwacht dat het leven in de stad beter is. Kinderen volgen elkaar; een kind uit een dorp vertrekt naar de stad, anderen volgen. Op de straat leven ze in groepen uit hetzelfde dorp of regio. Andere factoren als armoede en slechte voorzieningen in het basis onderwijs spelen ook een rol, en werken vaak versterkend als er binnen de familie al problemen zijn. Straatleven Toen CAS begon waren de meeste kinderen te vinden in de binnenstad van Accra. Doordat er meer en meer straatkinderen komen leven ze nu ook in de buitenwijken. Straatkinderen zijn te vinden rond busstations en markten. Ze zijn “dragers” die spullen voor passagiers en klanten op hun hoofd dragen, of ze verkopen “ice water” (zakjes koud water) of “rubber bag” (zwarte platik tasjes voor boodschappen). Sommige kinderen helpen in “chopbars”, houten keetjes waar goedkoop (en dubieus…) gegeten kan worden; ze wassen borden en halen emmers water. Andere kinderen zijn schoenpoetser en gaan door de woonwijken om klandizie te vinden. Als kinderen voor een baas of bazin werken op de straat worden ze vaak uitgebuit of (sexueel) misbruikt. Ze hebben vaak echter geen keus, en voor CAS is het moeilijk om in te grijpen omdat het vaak een gewelddadige omgeving is waarin niet getolereerd wordt dat iemand opkomt voor de rechten van een kind. Meisjes worden vaak geronseld om prostituee te worden; overdag vinden CAS-werkers vaak grote groepen meisjes die ergens liggen te slapen. Als ze niet als prostituee werken worden ze gedwongen om sex te hebben met oudere straatjongens. Tiener-zwangerschappen en illegale abortus komen veel voor, met alle gevolgen die er bij horen. Wat CAS heeft te bieden CAS probeert om straatkinderen in Accra een betere toekomst te bieden. Het projekt ziet onderwijs als sleutel om dat te verwezenlijken. In 2006 heeft het projekt het volgende te bieden aan straatkinderen in Accra: 1.Fieldwork. Iedere dag gaan sociaal werkers van CAS de straat op om kinderen te ontmoeten. Ze proberen te adviseren en nodigen kinderen uit om het inloophuis te bezoeken. Ze verzamelen ook informatie over ontwikkelingen op de straat, bijvoorbeeld de betrokkenheid van kinderen bij drugshandel en prostitutie. In 2002 is CAS een “straathoek-onderwijsprogramma” gestart. Getrainde werkers organiseren lessen op de straat, op plekken waar kinderen zich verzamelen. Er worden lessen in engels en rekenen gegeven, en ook gezondheidsvoorlichting en algemene levensvaardigheden. Het idee van het programma is om onderwijs naar de kinderen toe te brengen. 2.House of Refuge. Dit is de naam van het inloophuis. Het is een veilige omgeving waar kinderen uit kunnen rusten, hun kleren kunnen wassen, deel kunnen nemen aan sport en lessen kunnen volgen. De lessen zijn hier niet alleen engels, rekenen en gezondheid, maar ook “demonstratielessen”. CAS heeft hiervoor een aantal vakmensen in dienst die de kinderen laten zien hoe je kunt houtsnijden, pottenbakken, weven, batik en kaarsen maken. Het doel is om kinderen te interesseren om een vak te leren. 3.Sponsorship. CAS heeft in de loop der jaren vele mensen en organisaties bereid gevonden om kinderen die een vak willen leren te sponsoren. Als een kind laat zien dat hij serieus is en het leven op de straat wil stoppen, dan wordt het “voorbereid”. Dit betekent een periode van ongeveer een half jaar op de boerderij van CAS, buiten Accra. Kinderen helpen met het werk op de boerderij en krijgen meer onderwijs. Tegelijk leren ze om voor zichzelf te zorgen, te koken en om te werken onder supervisie. Het leven op de straat is vrij, straatkinderen bepalen zelf wat ze doen. Als een kind een vak wil leren bij een baas dan moet het gehoorzamen en instructies volgen. Op de boerderij wordt daar een begin mee gemaakt. Als het kind klaar is dan wordt het bij een bedrijf geplaatst en zorgt CAS voor een plek om te slapen, kleding een eetgeld. Sommige kinderen willen naar school, en gaan dan meestal naar een kostschool. De meeste jongens kiezen voor beroepen als automonteur, timmerman, elektricien, meubelmaker. Meisjes worden kapster, kleermaakster of leren catering. Er is echter een trend dat meer kinderen naar school willen om meer “modernere” beroepen te leren. Als een kind de training afgerond heeft probeert CAS het te helpen om een eigen bedrijfje op te zetten of om een baan te vinden. Recente ontwikkelingen In de laatste jaren ontmoeten CAS-werkers steeds meer kinderen uit Accra op de straat. Dit zijn dus geen kinderen uit de plattelandsgebieden, maar kinderen uit de stad die niet op school zitten en vaak niet thuis slapen maar op de straat. In veel gevallen leven hun ouders ook op de straat. Ook worden straatkinderen gemiddeld steeds jonger, soms komen er kinderen van nog geen 10 jaar bij CAS die hun eigen kostje bij elkaar scharrelen. Wat de gevolgen van de Aids-epidemie zijn is nog niet duidelijk. De verwachting is dat meer kinderen op de straat terecht komen door verlies van ouders. Het is niet bekend welk percentage straatkinderen besmet is, en het is ook niet goed mogelijk om daar achter te komen. Het enige wat CAS kan doen is kinderen voorlichten over de gevaren van onbeschermde sex en een positief alternatief bieden voor het straatleven. Drugsgebruik komt meer voor dan en aantal jaren geleden. Lijm snuiven zoals in veel andere steden in de wereld voorkomt zien we hier gelukkig nauwelijks, maar meer en meer kinderen roken marihuana. Een ander fenomeen is kinderen met mentale handicaps of extreem gedrag als gevolg van misbruik, verslaving of geweld. CAS weet hier nog weinig van, er zijn plannen om meer onderzoek te doen en expertise op te bouwen in het begeleiden van deze kinderen. Het doel is om ook deze kinderen iets te bieden om een toekomst op te bouwen. Dit zijn allemaal ontwikkelingen die vragen om nieuwe interventies. Het betekent dat CAS nooit klaar is, er wordt voortdurend opnieuw bekeken of de programma’s nog beantwoorden aan de behoeften van straatkinderen. Hopelijk heb ik aan de hand van dit artikel de aktiviteiten, uitdagingen etc. van het CAS-project aan kunnen geven. Indien er vragen of onduidelijkheden zijn, laat dit dan gerust weten of kijk op de website van het CAS-project: www.cas-ghana.com. Mijn adres is: Peter-Paul van Keijsteren P.O. Box 709 Madina-Accra Ghana Tel. thuis: 021 678854 Tel. werk: 021 313266 E-mail: alppvk@yahoo.co.uk E-mail CAS: ficcas@ighmail.com Met vriendelijke groet, Peter-Paul van Keijsteren.
Contact		Mondiaal Platform Venlo: Geeft de wereld een gezicht!